JobAlertGet notified, Get hired! Maak mijn vacature-alert

Motivatiebrief of sollicitatiebrief: wat is het verschil?

Gepubliceerd · 4 min lezen

Een sollicitatiebrief laat een werkgever zien waarom jij de juiste persoon bent voor één vacature. Een motivatiebrief legt een opleiding, een beurscommissie of soms een werkgever uit waarom je deze richting wilt en waarom nu. Stuur bij bijna elke vacature een sollicitatiebrief, en alleen een motivatiebrief als een opleiding, beurs of de vacature er zelf om vraagt.

De woorden worden vaak door elkaar gebruikt. De regels hieronder komen van Studiekeuze123, de Universiteit Utrecht, de Rijksuniversiteit Groningen, de Duitse federale arbeidsbemiddelingsdienst en de DAAD, gelezen op 21 november 2026.

In het kort

  • Sollicitatiebrief: je match met één vacature, zakelijk, één A4.
  • Motivatiebrief: je redenen, doelen en plannen, persoonlijker, een tot twee A4.
  • Bij opleidingen beslist de opleiding. Bij numerus fixus kiest elke opleiding haar eigen selectiecriteria.
  • Ongevraagd kan zinloos zijn. De UU neemt ongevraagde motivatiebrieven voor Geneeskunde niet in behandeling.
  • Vragen ze om allebei, laat elke brief dan iets anders doen.

Sollicitatiebrief en motivatiebrief vergeleken

Sollicitatiebrief Motivatiebrief
Wat het is Een brief die je ervaring koppelt aan één vacature Een tekst over waarom je een opleiding, beurs of richting wilt
Hoofdvraag Waarom ben ik de juiste persoon voor deze baan? Waarom wil ik dit, en waarom nu?
Wanneer gevraagd Bij bijna elke sollicitatie Bij sommige selectieprocedures, beurzen, buitenlandse werkgevers
Lengte Eén A4 (Duitse federale arbeidsbemiddelingsdienst) Een tot twee A4 (zelfde bron); maximaal twee A4 bij DAAD-beurzen; anders wat de opleiding voorschrijft
Toon Zakelijk, met resultaten Persoonlijker, vooruitkijkend
Wie leest het Recruiter of manager Selectiecommissie, beurscommissie, soms een werkgever
Verplicht? Meestal verwacht Alleen als erom gevraagd wordt

Bronnen: Studiekeuze123 "Selectieprocedure bij numerus fixus"; Universiteit Utrecht, selectie en loting Geneeskunde; Bundesagentur für Arbeit, nieuwsbrief "Working and Living in Germany", nummer 04/2026; DAAD-beurspagina, allemaal gelezen op 21 november 2026.

De sollicitatiebrief

De sollicitatiebrief stuur je met je cv mee als je reageert op een vacature. Hij past op één A4, pakt de twee of drie belangrijkste eisen uit de vacature en laat met voorbeelden zien dat je die waarmaakt. Hij herhaalt je cv niet in zinnen. Hoe je hem alinea voor alinea opbouwt, lees je in onze gids sollicitatiebrief schrijven.

Solliciteer je in Duitsland, dan geldt de brief (het Anschreiben) volgens de Bundesagentur für Arbeit als het hart van bijna elke sollicitatie, strikt beperkt tot één A4. Een brief met de verkeerde aanhef, de verkeerde ontvanger of taalfouten gaat daar volgens dezelfde bron vaak meteen terzijde.

Wanneer het de juiste keuze is

  • Je reageert op een vacature of stage.
  • Het sollicitatieformulier heeft een veld voor een brief, ook als het optioneel is.
  • Je wilt kort een overstap, een gat in je cv of een verhuizing uitleggen.

Wanneer niet

  • Een opleiding of beurs vraagt om een motivatiebrief met eigen vragen.
  • De vacature vraagt expliciet om een aparte motivatiebrief. Dan heb je er mogelijk twee nodig.

De motivatiebrief

Een motivatiebrief gaat meer over jou en je richting dan over één vacature. Bij werkgevers in Duitsland noemt de Bundesagentur für Arbeit hem de "derde pagina", na de sollicitatiebrief en het cv: minder formeel, meer een persoonlijk essay, meestal optioneel, en vooral gevraagd bij beurzen, toelating tot opleidingen en leidinggevende functies. Dubbelingen met de sollicitatiebrief moet je vermijden.

Bij opleidingen in Nederland

Voor een opleiding met numerus fixus kiest elke opleiding zelf hoe ze selecteert, schrijft Studiekeuze123: op kwaliteit, met decentrale loting of een combinatie. Selecteert een opleiding op kwaliteit, dan gebruikt ze minstens twee criteria, en een motivatiebrief is daar één mogelijk voorbeeld van, naast cijfers, een gesprek of een test. Bij loting wordt niet naar motivatie of cijfers gekeken.

Twee voorbeelden laten zien hoe verschillend dat uitpakt:

  • Geneeskunde, Universiteit Utrecht (instroom 2027-2028): het heeft volgens de opleiding geen zin om op eigen initiatief een motivatiebrief te sturen, want die brieven worden niet in behandeling genomen. Motivatie wordt op de selectiedag getoetst met een open opdracht.
  • Psychologie (Nederlandstalig), Rijksuniversiteit Groningen: de 390 plaatsen worden verdeeld door ongewogen loting, dus je hoeft geen cijferlijsten of motivatiebrieven in te leveren (pagina laatst gewijzigd op 28 oktober 2026).

Bij beurzen in het buitenland

De DAAD, de Duitse dienst voor academische uitwisseling, vraagt voor zijn beurzen een motivatiebrief van maximaal twee A4 over je opleiding en vaardigheden, waarom je voor die studie of universiteit kiest, wat de beurs voor je doelen betekent en je sterke punten buiten de universiteit.

Wanneer het de juiste keuze is

  • Een opleiding, beurs of uitwisseling vraagt erom.
  • Een (buitenlandse) werkgever vraagt naast je brief om een motivation letter.
  • Je verandert van land of vakgebied en hebt meer ruimte nodig dan één A4.

Wanneer niet

  • Niemand vraagt erom, zoals bij Geneeskunde in Utrecht of Psychologie in Groningen.
  • De vacature vraagt alleen om een sollicitatiebrief: twee A4 essay voelt dan naast de kwestie.

Zo kies je

  1. Reageer je op een vacature, schrijf dan een sollicitatiebrief van één A4.
  2. Gaat het om een opleiding of beurs, lees dan eerst de selectie-informatie en schrijf alleen wat er gevraagd wordt.
  3. Vragen ze om allebei, gebruik de sollicitatiebrief voor je match en bewijs, en de motivatiebrief voor je redenen en doelen.
  4. Vraagt niemand om een motivatiebrief, stop je beste reden dan in één sterke alinea van je sollicitatiebrief.

Checklist voor je verstuurt

  • Het document heeft de naam die de vacature of opleiding gebruikt.
  • De lengte klopt met de regels.
  • De sollicitatiebrief beantwoordt "waarom ik voor deze baan" met een of twee concrete resultaten.
  • De motivatiebrief beantwoordt "waarom dit, waarom nu en wat daarna".
  • Niets is overgenomen uit je cv of uit de andere brief.
  • Naam van bedrijf of opleiding klopt.
  • Solliciteer je in het buitenland, kijk dan of ze een cv of resume verwachten.

Hoe JobAlert helpt

Een goede brief levert het meest op bij een vacature die net online staat. JobAlert mailt je nieuwe vacatures van carrièrepagina's van bedrijven en vacaturesites die passen bij je functie, niveau en locatie, zodat je reageert terwijl er nog weinig sollicitanten zijn. De aanmelding bij JobAlert is in het Engels.

Veelgestelde vragen

Is een motivatiebrief hetzelfde als een sollicitatiebrief?

Niet helemaal. Een sollicitatiebrief laat zien dat je past bij één vacature. Een motivatiebrief legt uit waarom je een opleiding, beurs of richting wilt, en waarom nu. Sommige werkgevers gebruiken de woorden door elkaar, dus volg altijd wat de vacature vraagt.

Heb ik een motivatiebrief nodig voor een numerus fixus opleiding?

Alleen als die opleiding er een vraagt. Volgens Studiekeuze123 kiest elke opleiding haar eigen procedure en is een motivatiebrief maar een van de mogelijke criteria. Bij de RUG-bachelor Psychologie (Nederlands) hoef je er bijvoorbeeld geen in te leveren.

Kan ik zelf een motivatiebrief meesturen?

Doe dat alleen als het mag. De Universiteit Utrecht schrijft bij Geneeskunde dat het geen zin heeft om op eigen initiatief een motivatiebrief te sturen, omdat zulke brieven niet in behandeling worden genomen.

Hoe lang is een motivatiebrief?

Wat de opleiding of beurs voorschrijft. Staat er niets, dan is een tot twee A4 gebruikelijk: de Duitse federale arbeidsbemiddelingsdienst noemt een tot twee pagina's, en de DAAD staat voor beurzen maximaal twee A4 toe.

Bronnen